Hedef Koymak üzere Çözüm Odaklı Terapi Araçları

Hedef Koymak üzere Çözüm Odaklı Terapi Araçları

Hedef Koymak üzere Çözüm Odaklı Terapi Araçları

Danışmanın sorunun detaylarını ortaya çıkarmak üzere harcadığı çaba, danışanın yaşamında istemediği şeyleri ve işe yaramayan teşebbüslerin aşırı vurgulanmasına neden olabilir ve hem danışmanın hem de danışanın çözüme ilişkin umudunun kaybolması ile sonuçlanabilir. Çözüm Odaklı Terapi’da danışman, danışanı gelecekte ya da mevcut durumda sorunun etkisinin azaldığı ya da sorunun tamamen yok olduğu zamanların detaylı bir tarifini yapmaya cesaretlendirir. Terapinin hedefleri hem danışman hem de danışanın hedefe erişmek üzere kaydedilen ilerleme ve değişimi fark etmesine imkan verecek şekilde olmalıdır. Nihayetinde, hedef ne kadar küçük, tarafsız ve etkileşimliyse, danışanın hedefine erişmesine yardımcı olarak yolu bulma ihtimali de o derece kuvvetlidir.

Not: İlk görüşmenin olması gerekenden tercihen daha uzun sürmesi, danışmanın daha ilk görüşmeden danışanla birlikte detaylı hedefler tespit edebilmesi açısından önemlidir. İlaveten, yeterince iyi ya da mükemmel bir noktaya erişildiğinde hedefler değişebilir. Hayattaki beklenmeyen değişiklikler de hedeflerin yeniden tanımlanmasını gerekli kılabilir.

Hedef belirlemek üzere iki ihtimal:

İyi Dilekler

Bugünkü toplantıdan en büyük beklentin nedir?

  • Buraya gelmenin boşuna olmadığını düşünmen için bu görüşmeden neyin olması gerekir?
  • İşlerin görüşmemizi sonlandıracak derecede iyi olduğunu nasıl anlarsın?
  • Bu görüşmede ne olmalı ki akrabaların ya da meslektaşların benimle görüşmeye gelmenden memnuniyetlerini bildirsinler?
  • Bu görüşmede ne olmalı ki müdürün ya da müşterilerin (yüksek önem ya da etkiye sahip birileri) benimle görüşmeye gelmenden memnuniyetlerini bildirsinler?

Not: Son iki soru hem danışman hem de danışan açısından, danışanın hayatındaki önemli insanların beklentilerinin öğrenilmesine imkan verdiği için önemlidir. Bu beklentilerin detayı görüşmeden önce ya da sonra tanımlanabilir.

Mucize Soru (4)

“Farz edin ki bu gece siz uyurken bir mucize oldu ve sizi buraya getiren sorun tamamen yok oldu. Mucize siz uyurken gerçekleştiğinden anında haberdar olamayacaksınız”

“Uyandığınızda, mucizenin gerçekleştiğini anlamanıza ilk ne vesile olur?

Sonra”Başka”

“Farketmenizi sağlayacak diğer şeyler nelerdir?”

http://www.brief-thearapy .org/steve_miracle.htm internet adresinden alınmıştır.

Kilit hususlar:

  • Geleceğe ilişkin tasvirleri danışanın evinde ya da işinde yani hayatında konumlandırınız. Örneğin, işte- “işyerinize gittiğinizde ne farklı olacak ya da size her şeyin daha farklı olacağını söyleten bir işe başladığınızda?”
  • Danışanın ne yapacağını detaylı olarak sorarak daha zengin tanımlamalar inşa edin. Örneğin, “Yarın uyandığında…”
  • “… saat kaç olacak?”
  • “… mucizenin gerçekleştiğini ya da her şeyin değiştiğini sana gösteren ilk küçük şey ne olacak?”
  • Diğer insanların algılamalarını da öğrenin
  • “Eşinize /çocuklarınıza / patronunuza durumun farklı olduğunu belli eden ilk şey ne olur?”
  • İşte ilk fark eden kim olur? Neyi fark eder?
  • Siz … yaparken, eşiniz / çocuklarınız / patronunuz ne yapar?
  • Mucize günün hangi aşamalarının mevcut durumda gerçekleşmekte olduğunu danışana sorun. Genellikle mucizenin önemli bir kısmı şimdiki zamanda gerçekleşiyordur. Derecelendirme bu konuda danışana yardımcı olur.

 

Derecelendirme

 

Derecelendirme hedef belirlemek ve gelişimi görmek açısından gencinden yaşlısına herkes tarafından kolaylıkla anlaşılabilen erişilebilir ve esnek bir araçtır. Mucize sorusuna benzer olarak, derecelendirme de danışanın tercih edilen geleceği ya da bu hedefe erişmeye yönelik göstergeleri tanımlamasına imkan veren iletişimsel bir çerçevedir. Derecelendirme aynı zamanda ilerlemenin ölçülmesine ve işler yolunda giderse hangi noktaya varılacağının da bilinmesine katkıda bulunur. Nihayetinde, derecelendirme her durumda işe yarar diyalogların kurulmasına ve geçmiş, şimdi ve geleceğe ilişkin faydalı detayların bilinmesine imkan sağlar.

Mucize sorusunun devamı olarak

  • 0’dan 10’a kadar uzanan bir derecede mucize gününüze dair her şeyin şimdiki zamanda gerçekleşmesi durumunu 10, hiçbir şeyin gerçeklememe durumunu da 0 olarak düşününüz. Hangi sayı mevcut durumunuzu tanımlar?
  • X’te olup daha aşağıda olmadığınıza neyin temelinde karar verdiniz?
  • Bu yeterince iyi midir?

Eğer cevabınız “Evet”se, “Durumunuzu bu seviyede korumak için ne yapmaya devam edebilirsiniz? ”

Eğer cevabınız “Hayır”sa, “Durumun diğer görüşmemizde biraz daha iyiye gittiğini düşündüğünüzde hangi sayıyı verirdiniz? Bu artışa ne neden olmuş olabilir?” (mümkün olan en fazla detayı ortaya koyunuz).

  • Belirttiğiniz bu şeylerin olması ne kadar zaman alır?

Not: Danışman katiyetle danışana ne yapması gerektiğini söylemeyecek.

Derecelendirme belli bir konu için kullanılabileceği gibi kişi kendisini de derecelendirebilir. Örneğin,

  • O durumda ne kadar stresliydiniz? 10 çok stresli, 0 hiç stresli değil. Düşündüklerinizi ifade eden sayı kaçtır?
  • Farz edin ki 10 olabilecek en iyi şeyleri, 0’da tam tersini simgeliyor. Mevcut durumda kendinizi hangi sayıda konumlandırırsınız?
  • Eğer X’te iseniz, X+1’de ne oluyor olabilir?

 

0          1          2          3          4          5          6          7          8          9          10

(Y- biraz ilerleme kaydedilmiş)                                        (Z-Yeterince iyi)

X      X+1

 

Derecelendirme 0-100 arasında da olabilir. Ayrıca işlerin kötüye gittiğini göstermek üzere negatif de olabilir. Genellikle 10’a doğru yaklaştıkça ilerleme söz konusu olur, ancak bir şeyin az olması eğer ilerleme ise bu tür derecelendirmede 0’a yaklaşmak ilerlemeyi gösterir.

Önemli İpuçları:

  • Danışanın kat ettiği ilerlemeyi atlamayınız ve ilerleme durumunda X+1’e gidiniz. Kaydedilen ilerlemenin detaylarını konuşmayı da unutmayınız.
  • Danışanın X+1’e varmak için ne olması gerektiğini ifade ettiğini varsayın. Bazı durumlarda, danışanın X+1’e varmak için ne yapması gerektiğini farkına varması bile daha farklı olarak ne yapması gerektiğine ilişkin plan yapmasını sağlayabilir.

Çözüm Odaklı Terapi’da görevler sabit değildir. Bunun nedeni olayın değişen durumun nesnel yanlarından ziyade danışanın durumunu nasıl algıladığıdır.

Son Nokta:

İsmine rağmen, çözüm odaklı görüşmelerde çözüme görüşmeler sırasında varılamayabilir. Genelde yukarıda tanımlanan süreç, danışanın mevcut durumuna kıyasla daha iyi hissetmesine ve mevcut durumda ve gelecekte neyin işe yaradığı ya da yarayacağından haberdar olmasına imkan verir.

  1. Ortak “Tut ki” Soruları
  • Danışan sorunları hakkında detaylıca konuşmak isterse ne olur?
  • Sorunu dinle.
  • Güçlü yanlarını ve istisnaları belirlemeye çalış.
  • Danışanın düşünce ve duygularını doğrula ve problemle başa çıkmak ve problemi çözmek üzere gösterdiği çabaları takdir et.

“Bununla nasıl aşa çıktın?” veya “… rağmen bununla başa çıkmayı nasıl başardın?” gibi sorular problemle uğraşmak konusunda güçlü yanlarını ve kaynaklarını tespit etmek noktasında faydalı olabilir.

  • Danışan kendisi hakkında konuşmak isterse ne olur?.
  • Danışanın hayatında diğer insanların fikirlerinin önemini sor
  • “Eğer burada olsalardı, arkadaşların / ailen / eşin sende neyi sevdiklerini söylerlerdi?”.

Diğer iletişim ve ifade kanallarını kullanın. Mucize günü çiziniz, bir köprü ya da kule resmi üzerinde derecelendirme yapın, büyük sayıları negatiflikten çıkarın, derece üzerinde ilerleyip geri gelin.

  • Ortaya konulan mucize gün imkansız görünüyorsa ne olur?

İmkansız dahi olsa mucize günün detaylarını ortaya koyunuz. Örneğin, farz edin ki büyük ikramiyeyi kazandınız. O parayla ne yaparsınız? Bu ne tür bir değişiklik ortaya çıkarır? Steve de Shazer intihar eğilimli kişilere “Ölü olduğunuzda bu mucize olsa ne olur” sorusunu dahi yöneltir ve bu sayede kişinin ölmeden gerçekleştirmek istediği hedeflerine erişilebilir.

Danışanlar, danışmanın bir danışanı ölüp gideni ya da kesileni geri döndüremeyeceğini bilir. Ancak, bu danışanın kendi durumunda en iyi olanı tanımlayabilmesi açısından önemlidir. 10’da 10 mümkün olması bile 10’da 8’de oldukça iyidir.

Bir insanın kesilen bacağını geri döndürmek istemeniz oldukça normaldir. Eğer bu 10’da 8’de oluyorsa, durum biraz daha iyi gittiğinde ne olabilir?

  • Ortaya konan mucize ahlak dışı / etik dışı /kanun dışı ise ne olur?

Danışan bulduğu çözümlerden sorumludur ve danışman hedeflerine erişmek için, özellikle de danışanın hedefleri başkalarının zarar görmesine neden olacaksa, danışana yardım etmek zorunda değildir. Örneğin, bir danışan suç işlemeyi ancak bunun karşılığında yakalanmamayı ve hapse düşmemeyi dileyebilir. Buna karşın, kişinin hapse gitmeme isteği danışanın paylaşılan hedefi olarak tespit edilerek bunun olmaması için neyin değişmesinin gerektiği ve nelerin bu riski arttıracağı ve azaltacağı da sohbetin başlama noktası olabilir. Hiç şüphe yok ki söz konusu sohbet kötü davranışları da alternatif olarak içerecektir.

  • Danışan tercih edilen bir gelecek tanımlayamazsa ne olur?

Bu genellikle gençler ve bazı yetişkinler açısından gelecekte neyin olmasının daha iyi olacağının tanımlanmaması halinde ortaya çıkan bir durumdur. Bu durumda, geçmişte iyi bir dönemin tasvir edilmesi istenmelidir.

– Geçmişte ne zaman durumunuz şimdi olduğundan daha iyiydi? Sonra ne oldu? Sonrasında sizin ya da diğerleri tarafından bugüne kadar tekrarlanan bir davranış söz konusu mudur?

Derecelendirmenin kullanılması (sayılar söz konusu olmasa dahi) bazen danışanların hayatta değişikliklerin olabileceğini ve farklı zamanlar olayların geçişte olduğundan daha iyi ya da daha kötü görünebileceğini anlamaları açısından önemlidir.

Birçok danışan 1 ya da 5 yıl içerindeki yetişkin hallerinden kendilerine mektup yazma fikrine sıcak baktılar. Mektuplar neler yaptıklarını ve bunları nasıl yaptıklarını içerecek şekilde yazılmalıdır.

  • Sonraki görüşmelerde danışan işlerin kötüleştiğini söylerse ne olur?
  • İşlerin kötüye gidişini nasıl durdurabilenini sor.
  • İşlerin nasıl yeniden yoluna gireceğini sor.
  • Bu durumla nasıl mücadele ettiğini sor?
  • Danışan orada olmak istemiyorsa ne olur? (Gönülsüz danışan)
  • Eğer müşteriler başka bir danışman ya da aile tarafından gönderilmişse, bu kişilerin danışanın artık görüşmeye gelmesine ihtiyaç olmadığına karar vermeleri için neleri görmek istediklerini bilmek gerekir.
  • XXX’in desteğini almak için neler yapmanız gerekiyor?

Aynı zamanda ortak hedefler koyunuz. Örneğin,

  • Gerekenden daha fazla sayıda görüşme olması istenmemektedir. Yapılan görüşme sayısını düşürmek ve vakti daha faydalı hale getirmek için neler ihtiyaç vardır?
  • Müşteri başka birinin davranışlarının değişmesini isterse ne olur? (5)
  • Değiştiklerini görmeni sağlayacak şekilde davrandıklarını fark ettiğinde ve onları bu şekilde davranmaya cesaretlendirmek için ne yapacaksın?
  • Senin arzu ettiğin şekilde davrandıklarını gösterir şekilde mi hareket edeceksin?
  • Bunun olma olasılığı nedir? (Derecelendirme). “Bu olasılığı arttırmak üzere ne yapabilirsin?”
  • Kişi değişmiyorsa ne yapacaksın? Bu durumla nasıl başa çıkacaksın?

Benzer olarak, danışan / patronu / eşi tarafından ortaya konan sorun tek bir kişi kaynaklıysa?

Sorunu dışsallaştırmaya çalış ve tüm herkesin kaynaklarını sorunu çözmeye kanalize et. Örneğin, istenilen davranışın çok istenmeyen davranışın az tekrarlandığı bir çift ya da aile oyunu hazırla ve hafta bazında herkesin puanlarını karşılaştır ve yermek yerine öv. İstenmeyen davranışı ortadan kaldırmaktan ziyade yeni davranışlar inşa etmeyi hedefle.

Bu yazıya oy vermek için tıklayın!
[Toplam: 0 Ortalama: 0]

Bu gönderiyi paylaş

Bir Cevap Yazın


%d blogcu bunu beğendi: